நீங்கள் காதலிக்கிறீர்களா — அல்லது துரத்துவதற்கே அடிமையாகிவிட்டீர்களா?

ஒரு பதிலுக்காகக் காத்திருப்பது என்பதே ஒரு தனிச் செயல்பாடு; அது ஒருவரது வாழ்க்கையின் பெரும் பகுதியை ஆக்கிரமித்துவிடக்கூடும். படம்: René Ranisch / Unsplash.¹

சுருக்கம்

ஒரு மாபெரும் காவியக் காதலாகத் தோன்றுவது உண்மையில் “லிமரன்ஸ்” (Limerence) என்ற உளவியல் நிலையாக இருக்கலாம் — அதாவது உங்களிடம் இல்லாத ஒன்றின் மீதும் நிச்சயமற்ற தன்மையின் மீதும் டோபமைன் செலுத்தும் ஒரு தன்னிச்சையான வெறித்தனமான ஏக்கம். நரம்பியல் ரீதியாக ஏற்படும் இந்தத் தற்காலிகப் போதையை உண்மையான முதிர்ந்த காதல் என்று தவறாகக் கருதுவதால் ஏற்படும் அதீத எதிர்பார்ப்புகளே 45% விவாகரத்துகளுக்குக் காரணமாக அமைகின்றன என்று ஆய்வுகள் காட்டுகின்றன. இந்தியப் பெற்றோர்களால் நிச்சயிக்கப்படும் திருமண முறையும், மேற்கத்திய டேட்டிங் பண்பாடும் இதனை முற்றிலும் மாறுபட்ட வழிகளில் கையாளுகின்றன: ஒன்று உறுதிப்பாட்டிற்குப் (commitment) பிறகு படிப்படியான நெருக்கத்தின் மூலம் அன்பை வளர்க்கிறது; மற்றொன்று ஆரம்பத்திலேயே அதிகக் காதல் தீவிரத்தைக் கொட்டிவிட்டு, பின்னர் யதார்த்தம் வெளிப்படும்போது ஏமாற்றத்தில் முடிகிறது. இந்த இரண்டையும் குழப்பிக்கொள்வது ஒரு கானல் நீரை அஸ்திவாரமாகக் கருதுவதைப் போன்றது.

---

டோபமைன் வலை: தாகத்தை அன்பு என்று மூளை குழப்பிக்கொள்ளும்போது

இந்தக் காட்சியை எண்ணிப் பாருங்கள்: அலைபேசியைத் தொடர்ந்து சோதித்துக் கொண்டே இருக்கிறீர்கள். வரும் ஒவ்வொரு குறுஞ்செய்தி அறிவிப்பும் இதயத் துடிப்பை எகிற வைக்கிறது — அவர்தானா? அவர் கனிவாகப் பேசும்போது விண்ணில் பறக்கிறீர்கள்; அவர் சற்று விலகும்போது படுகுழியில் வீழ்கிறீர்கள். அவரது ஒவ்வொரு பதிவையும் மனப்பாடம் செய்து, ஒவ்வொரு குறியீட்டையும் பகுப்பாய்வு செய்து, நாம் இன்னும் கொஞ்சம் முயற்சி செய்தால், இன்னும் அழகாக மாறினால் அவர் நம்மைக் காதலித்துவிடுவார் என்று உங்களை நீங்களே நம்ப வைக்கிறீர்கள். இது காதல் அல்ல; இதன் பெயர் லிமரன்ஸ் (Limerence).

இச்சொல் மருத்துவ ரீதியானது. 1979-இல் உளவியலாளர் டொரோதி டென்னோவ் (Dorothy Tennov) என்பவரால் உருவாக்கப்பட்ட இந்தச் சொல், ஒரு குறிப்பிட்ட நபர் மீது ஏற்படும் கட்டுப்பாடற்ற, தீவிரமான ஏக்கத்தையும், அவரது அங்கீகாரத்திற்காக ஏங்கும் உணர்ச்சி அடிமைத்தனத்தையும் குறிக்கிறது. இது சூதாட்ட இயந்திரத்தில் பணத்தைப் போட்டுவிட்டு அடுத்த முறை வெற்றி கிடைத்துவிடுமா என்று ஏங்குவதைப் போன்றது — தொடர்ச்சியான நிலையான அன்பல்ல, அவ்வப்போது எப்போதாவது தூக்கி எறியப்படும் சில்லறை கவனங்களுக்கு அடிமையாதல்.²³

மக்கள் தொகையில் 50 முதல் 60 சதவீதமானோர் தங்கள் வாழ்வில் ஒருமுறையாவது இந்த நிலையை அனுபவித்துள்ளனர். குழந்தை பருவத்தில் நிலையற்ற அன்பைப் பெற்று “பதற்றப் பற்றுதல்” (anxious attachment) கொண்டவர்களிடம் இந்த விகிதம் 95% வரை உயர்கிறது. அடிப்படையில் ஒரு நரம்பியல் கோளாறாக இருக்கும் ஒரு நிலையை, நாம் “தீவிரக் காதல்”, “வேதியியல் ஈர்ப்பு” என்றெல்லாம் புனிதப்படுத்தி கொண்டாடுகிறோம்.⁴

நீங்கள் “காதலில்” இருப்பதாக நினைக்கும்போது மூளையில் என்ன நடக்கிறது?

நரம்பியல் ரீதியாகப் பார்த்தால், தொடக்க காலக் காதலில் உங்கள் மூளை ஒரு டோபமைன் சூதாட்ட விடுதியாக மாறுகிறது. மூளையின் வெகுமதி மையங்கள் (VTA மற்றும் Caudate nucleus) கிறிஸ்மஸ் மரம் போலப் பிரகாசிக்கின்றன. போதைப்பொருளைப் போல டோபமைன் உங்கள் உடலை ஆக்கிரமித்து, அந்த நபரை மீண்டும் மீண்டும் நாட வைக்கிறது.⁵⁶

ஆனால் மிக மோசமான விஷயம் என்னவென்றால்: விவேகத்திற்கும் விமர்சன சிந்தனைக்கும் காரணமான உங்கள் முன்தலை கார்டெக்ஸ் (frontal cortex) தற்காலிகமாகச் செயலிழக்கிறது. அந்த நபரிடம் உள்ள மிகப்பெரிய ஆபத்தான குறைகளை (red flags) கவனிக்கும் திறனை நீங்கள் இழக்கிறீர்கள். அவர் பேசாமல் இருப்பதை “அவர் வெட்கப்படுகிறார்” என்றும், அவர் ஏமாற்றுவதை “அவருக்கு பயம்” என்றும் சமாதானம் செய்து கொள்கிறீர்கள்.⁷

அதே நேரத்தில், உங்கள் செரோடோனின் அளவு அதலபாதாளத்திற்குச் சரிகிறது — இது மன அழுத்த தீவிரக் கோளாறு (OCD) உள்ள நோயாளிகளிடம் காணப்படும் அதே நரம்பியல் வீழ்ச்சி. இதனால்தான் அவர்களது சமூக ஊடகப் பக்கங்களை விடிய விடிய உளவு பார்க்கிறீர்கள். கார்டிசோல் என்ற மன அழுத்த ஹார்மோன் உச்சத்திற்குச் சென்று உடலை ஒரு தொடர் அவசரநிலையில் வைக்கிறது.⁵⁸

இந்த நரம்பியல் போதை இயற்கையிலேயே தற்காலிகமானது — 6 முதல் 30 மாதங்கள் மட்டுமே நீடிக்கக்கூடியது. குழந்தையைப் பெற்றெடுத்துப் பாதுகாக்கும் வரை இருவரை ஒன்றாக வைத்திருக்கப் பரிணாமம் உருவாக்கிய ஒரு தந்திரம் இது. நிச்சயமற்ற தன்மையை முடிவின்றி நீட்டிக்கக்கூடிய நவீன டேட்டிங் உலகத்திற்காக இது உருவாக்கப்படவில்லை.⁹

ஏக்கம் எதிர் அன்பு: அனைத்தையும் மாற்றும் வேறுபாடு

உளவியல் நிபுணர்கள் ஒரு நுட்பமான வேறுபாட்டை முன்வைக்கிறார்கள்: ஏக்கம் (Longing) என்பது உங்களிடம் இல்லாத ஒன்றைப் பற்றியது; அன்பு (Love) என்பது நீங்கள் பகிர்ந்துகொள்ளும் ஒன்றைப் பற்றியது.

ஏக்கம் என்பது நிறைவேறாத ஒரு ஆசை; அது பெரும்பாலும் கிடைக்காத, நிலையற்ற ஒருவரைப் பற்றிய அதீத கற்பனையை வளர்க்கிறது:¹⁰

• அந்த நபரைப் பற்றிய தொடர் நினைவுகள்
• அவரது பதில்களைப் பொறுத்து ஊசலாடும் மனநிலை
• அவர் காட்டும் சிறு கவனத்திற்குப் பரவசம்; சிறு விலகலுக்குக் கண்ணீர்
• யதார்த்தத்தைப் புறக்கணிக்கும் கற்பனைத் தோற்றம்
• நிச்சயமற்ற தன்மையே எரிபொருள் — தெளிவு குறையக் குறைய ஏக்கம் கூடுகிறது.¹¹¹²¹⁰

மாறாக, முதிர்ந்த அன்பு என்பது:

• பரஸ்பர இருப்பு மற்றும் சீரான வெளிப்படைத்தன்மை
• குறைகளுடன் கூடிய யதார்த்தமான பார்வை
• உடனடி அங்கீகாரத்தைச் சாராத மன உறுதி
• பதற்றத்தைக் குறைக்கும் பாதுகாப்பு மற்றும் பரஸ்பர நம்பிக்கை
• கட்டாயமல்ல, தேர்ந்தெடுக்கும் பொறுப்புணர்வு.¹⁰⁹

ஒருவர் உங்கள் காதலை வெளிப்படையாக ஏற்றுக் கொண்டால் அல்லது திட்டவட்டமாக நிராகரித்துவிட்டால் லிமரன்ஸ் தணிந்துவிடும். ஆனால் அவர் சில சமயம் பேசி, சில சமயம் விலகி, ஒரு மதில்மேல் பூனையாக இருக்கும்போது, உங்கள் மூளை அந்த நிச்சயமற்ற தன்மைக்கே அடிமையாகிவிடுகிறது.¹²¹¹

பண்பாட்டு வேறுபாடு: இந்திய மற்றும் மேற்கத்திய அணுகுமுறைகள்

இந்த ஏக்கம் மற்றும் காதல் குழப்பத்தை வெவ்வேறு சமூகங்கள் கையாளும் விதம் ஆச்சரியமளிக்கிறது.

மேற்கத்திய மாதிரி: ஆரம்பத்தில் ரொமான்ஸ், இறுதியில் யதார்த்தம்

மேற்கத்திய தனிநபர்வாதப் பண்பாட்டில் காதல் என்பது திருமணத்திற்கான முன்நிபந்தனை. தீவிரமாகக் காதலிக்க வேண்டும், ஒன்றாக வாழ்ந்து பார்க்க வேண்டும், பின்னர் காதல் நீடித்தால் திருமணம் செய்ய வேண்டும்.¹³¹⁴¹⁵

ஆனால் புள்ளிவிவரங்கள் என்ன சொல்கின்றன?

• அமெரிக்காவில் துணையின்றி வாழும் இளைஞர்களில் பலர் தற்காலிக உறவுகளுக்குப் பின் சுயமரியாதை இழப்பு மற்றும் மன அழுத்தத்தை எதிர்கொள்கிறார்கள்.¹⁶
• இணையத்தில் சந்திக்கும் தம்பதியரிடையே திருமண திருப்தி குறைவாக உள்ளது.¹⁷
• திருமணத்திற்கு முன்பே ஒன்றாக வாழ்பவர்களிடம் விவாகரத்து விகிதம் 34% ஆக உள்ளது.¹⁸
• அதீத காதல் எதிர்பார்ப்புகள் 45% விவாகரத்துகளுக்குக் காரணமாகின்றன.¹⁹

திரைப்படங்களும் ஊடகங்களும் கற்பிக்கும் “ஒரே ஒரு உண்மையான ஆன்மத் துணை” (soulmate) என்ற மாயை, யதார்த்த வாழ்க்கையின் சிறிய உராய்வுகளைக் கூட “தவறான நபரைத் திருமணம் செய்துவிட்டோம்” என்று நினைக்க வைத்து விவாகரத்துக்கு இட்டுச் செல்கிறது.^2021222324

இந்திய மாதிரி: ஆரம்பத்தில் உறுதிப்பாடு, இறுதியில் காதல்

இந்தியா முற்றிலும் எதிர்மாறான பாதையைக் கொண்டுள்ளது. 95% இந்தியத் திருமணங்கள் குடும்பங்களால் நிச்சயிக்கப்படுகின்றன.²⁵²⁶¹⁵ இங்கு திருமணம் என்பது இரு குடும்பங்களின் உடன்படிக்கை; காதல் என்பது திருமணத்திற்குப் பின்னர் மெல்ல மலர வேண்டிய ஒரு விஷயம்.¹⁵

இதன் விளைவுகள்:

• இந்தியாவில் விவாகரத்து விகிதம் 5%-க்கும் குறைவாகவே உள்ளது.²⁷¹⁵
• ஹார்வர்ட் ஆய்வு ஒன்று, நிச்சயிக்கப்பட்ட திருமணங்களுக்கும் காதல் திருமணங்களுக்கும் இடையே நீண்டகாலப் பிணைப்பில் பெரிய வித்தியாசம் இல்லை என்பதைக் காட்டுகிறது.²⁸
• பல நிச்சயிக்கப்பட்ட திருமணங்கள் காலப்போக்கில் ஆழமான பாசத்தையும் திருப்தியையும் அடைகின்றன.²⁹³⁰

இதற்குக் காரணம் எதிர்பார்ப்பு மேலாண்மை (expectation management). தொடக்கத்திலேயே பெரும் கற்பனைகளுடன் நுழையாமல், காலப்போக்கில் பரஸ்பர புரிதல் மூலம் உறவைக் கட்டியெழுப்பலாம் என்று தம்பதிகள் நம்புகிறார்கள்.^31282932

ஆயினும் இந்திய தம்பதியரிடையே பாரம்பரிய பாலினப் பாத்திரங்கள் மற்றும் குடும்ப அழுத்தங்கள் பெண்களின் தனிப்பட்ட சுதந்திரத்திற்கும் விருப்பங்களுக்கும் பெரிய சவாலாக அமைகின்றன என்பதையும் நாம் கவனத்தில் கொள்ள வேண்டும்.^33343536

பதற்றப் பற்றுதலும் முடிவில்லாத ஏக்கமும்

குழந்தைப் பருவத்தில் பெற்றோரின் நிலையற்ற கவனிப்பைப் பெற்றவர்கள், பெரியவர்களாகும்போது லிமரன்ஸ் வலையில் எளிதில் விழுகிறார்கள்.^3371112 அவர்கள் உணர்வுரீதியாக விலகி நிற்கும் நபர்களை (avoidant partners) நோக்கி ஈர்க்கப்படுகிறார்கள்; ஏனெனில் அந்த விலகலும் வலியும் அவர்களுக்குப் பழகிய விஷயமாகத் தெரிகிறது.^38312374 இது ஒரு நச்சுச் சுழற்சியாக மாறி வருடக் கணக்கில் நீடிக்கிறது.¹¹³⁷

லிமரன்ஸின் அடித்தளத்தில் திருமணம் நிகழும்போது

டோபமைன் போதையை மட்டுமே நம்பித் திருமணம் செய்துகொள்ளும்போது, திருமணமான சில ஆண்டுகளிலேயே விவாகரத்து நேர்கிறது:¹⁹

• “என் துணை என் அனைத்து உணர்ச்சித் தேவைகளையும் பூர்த்தி செய்ய வேண்டும்”
• “காதல் எப்போதும் தேனிலவு போலப் பளபளப்பாக இருக்க வேண்டும்”
• “உண்மையான காதல் என்றால் நாம் முயற்சிக்காமலேயே எல்லாம் சரியாக நடக்க வேண்டும்”^39402019

இந்தக் கற்பனைகள் உடையும்போது ஏமாற்றம் வெடிக்கிறது. குறிப்பாகப் பெண்கள் அதிக யதார்த்த எதிர்பார்ப்புகளுடன் வரும்போது, ஆண்கள் அதீத கற்பனையில் இருந்து சறுக்குகிறார்கள்.⁴¹²¹⁴²

இந்தியப் பண்பாட்டில் பெண்கள் குடும்பத்திற்காகத் தங்களை மாற்றிக்கொள்ள வேண்டும் என்ற அழுத்தம் ஏற்படுவது போல, மேற்கத்திய சூழலில் பெண்கள் “என்றாவது ஒருநாள் அவர் மாறுவார்” என்று தங்களுக்கு மதிப்பளிக்காத நபர்களிடம் பல வருடங்களை வீணடிக்கிறார்கள்.^{43264425353445461210}

ஆரோக்கியமான நிச்சயமற்ற தன்மை vs நச்சு ஏக்கம்

எல்லா நிச்சயமற்ற தன்மையும் கெட்டதல்ல. ஒரு புதிய ஊருக்குச் செல்வது, குழந்தை வளர்ப்பு போன்ற வாழ்க்கை சவால்களை இருவரும் ஒன்றாக எதிர்கொள்ளும்போது உறவு பலப்படுகிறது.^4748495051

ஆனால் ஒருதலைப்பட்சமான நிச்சயமற்ற தன்மை — “நான் அவருக்கு யார் என்றே தெரியவில்லை” என்ற நிலை — நச்சுத்தன்மை வாய்ந்தது.⁵²³⁸¹²

அதே சமயம், வெறும் குடும்பக் கட்டாயத்திற்காகச் சமரசங்களை மட்டுமே நம்பியிருக்கும் அமைப்பும் ஆபத்தானது. நகர்ப்புற இந்தியப் பெண்களிடையே கல்வி விழிப்புணர்வும் பொருளாதார சுதந்திரமும் அதிகரித்து வரும் இன்றைய சூழலில், விருப்பமில்லாத அமைப்புகளை அவர்கள் மறுக்கத் தொடங்கியுள்ளனர்.^{26445343271594741}

உங்கள் உணர்வுகளைக் கண்டறிவது எப்படி?

இது லிமரன்ஸ் என்றால்:

• தன்னிச்சையாக அவர்களைப் பற்றியே யோசித்துக்கொண்டிருப்பது
• அவர்களது பதில்களைப் பொறுத்து மனநிலை தலைகீழாக மாறுவது
• நிச்சயமற்ற தன்மை ஈர்ப்பை அதிகரிப்பது
• வெளிப்படையான குறைகளைப் புறக்கணிப்பது
• அமைதிக்கு பதிலாகத் தொடர் பதற்றம் நிலவுவது.^54101112

இது உண்மையான காதல் என்றால்:

• உங்கள் வாழ்க்கையின் பிற பணிகளில் இயல்பாகக் கவனம் செலுத்த முடிவது
• அவரது சிறு மாற்றங்களால் நிலைகுலையாத மன உறுதி
• வெளிப்படைத்தன்மையும் உறுதிப்பாடும் அன்பை ஆழமாக்குவது
• குறைகளுடன் கூடிய முழு மனிதராக அவரை ஏற்பது
• அமைதியும் பாதுகாப்பும் நிலவுவது.¹⁰⁹

பதற்றப் பற்றுதல் உள்ளவர்கள் உளவியல் ஆலோசனைகள் மூலம் தங்களைச் சரிசெய்து கொள்ளலாம்.³³⁸ இரு குடும்பங்களின் ஆசியுடன் தனிநபர்கள் பேசி முடிவெடுக்கும் புதிய அணுகுமுறைகள் நல்ல சமநிலையை உருவாக்குகின்றன.^{5556573258222320}

முடிவுரை: அமைதியே நிலையான அன்பின் அடையாளம்

ஏக்கம் என்பது மிக ஆழமானதாகத் தோன்றலாம். அது உங்களை மயக்கும். ஆனால் நரம்பியல் ரீதியாக அது ஒரு போதை மருந்துக்கு இணையானது. உணர்வின் தீவிரம் ஒருபோதும் உறவின் தரத்திற்கான சான்றாகாது.

நரம்பியல் அமைதியையும் மன நிம்மதியையும் தரும் ஒரு துணை, உங்கள் இதயத் துடிப்பைத் தாறுமாறாக எகிற வைக்கும் ஒருவரை விட ஆயிரம் மடங்கு மேலானவர். அமைதி என்பது சலிப்பல்ல; அதுவே நிலையான வாழ்க்கையின் உறுதியான அஸ்திவாரம். ஏனெனில் ஏக்கம் என்பது உங்களிடம் இல்லாததைப் பற்றியது; ஆனால் காதல் என்பது நீங்கள் ஒருவருக்கொருவர் பகிர்ந்துகொள்ளும் நிஜத்தைப் பற்றியது.

---

Footnotes

1. https://unsplash.com/photos/man-in-black-long-sleeve-shirt-sitting-by-the-table-g9eOS9xL-jE ↩

2. https://missionconnectionhealthcare.com/mental-health/attachment-disorder/limerence-and-attachment/ ↩

3. https://www.counselling-directory.org.uk/articles/limerence-vs-love-when-love-is-really-obsession ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

4. https://livingwithlimerence.com/the-links-between-limerence-and-anxious-attachment/ ↩ ↩²

5. https://hms.harvard.edu/news-events/publications-archive/brain/love-brain ↩ ↩²

6. https://www.scientificamerican.com/article/what-goes-on-in-our-brains-when-we-are-in-love/ ↩

7. https://sites.tufts.edu/emotiononthebrain/2014/12/08/the-neuroscience-of-love/ ↩

8. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6135532/ ↩

9. https://www.verywellmind.com/theories-of-love-2795341 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

10. https://www.brightonandhovepsychotherapy.com/blog/what-is-the-difference-between-loving-and-longing/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

11. https://www.attachmentproject.com/blog/am-i-in-love-or-just-limerent/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

12. https://gettherapybirmingham.com/is-it-love-or-limerence-understanding-obsessive-romantic-attachment/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

13. https://tpmap.org/submission/index.php/tpm/article/download/3700/2755/7988 ↩

14. https://societyforpsychotherapy.org/cultural-influences-and-heteronormativity-on-experiences-in-romantic-relationships/ ↩

15. https://www.reuters.com/article/lifestyle/in-modern-india-tradition-shackles-love-marriage-idUSSP230667/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

16. https://ifstudies.org/blog/confronting-the-toll-of-hookup-culture ↩

17. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0747563223003242 ↩

18. https://www.du.edu/news/new-du-study-highlights-risks-living-together-engagement ↩

19. https://drkarenfinn.com/divorce-blog/unhappy-marriage/538-how-unrealistic-expectations-in-marriage-can-lead-to-divorce-what-to-do-about-them/ ↩ ↩² ↩³

20. https://loveandbliss.org/2025/08/21/silent-killers-of-love-the-toxic-power-of-unspoken-and-unrealistic-expectations/ ↩ ↩² ↩³

21. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5644348/ ↩ ↩²

22. https://scholarworks.umt.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1510&context=utpp ↩ ↩²

23. https://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2178&context=td ↩ ↩²

24. https://olemiss.edu/news/2024/07/romantic-movies-perception/index.html ↩

25. https://www.reddit.com/r/AskIndianWomen/comments/1otqhvp/how_do_arranged_marriages_in_india_really_work/ ↩ ↩²

26. https://www.epw.in/journal/2025/31/perspectives/marriage-customs-and-practices-india.html ↩ ↩² ↩³

27. https://rehabs.in/news/rising-divorce-rates-in-india-and-what-they-reveal-about-changing-relationships/ ↩ ↩²

28. https://www.businessinsider.com/lesson-from-arranged-marriages-2017-6 ↩ ↩²

29. https://wedknott.co.in/arranged-marriage-vs-love-marriage-what-studies-say/ ↩ ↩²

30. https://www.demographic-research.org/articles/volume/48/34 ↩

31. https://www.talktoangel.com/blog/things-to-consider-while-choosing-love-vs-arranged-marriage ↩

32. https://digitalcommons.lib.uconn.edu/dissertations/AAI3476613/ ↩ ↩²

33. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4251314/ ↩

34. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6470050/ ↩ ↩²

35. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3075955/ ↩ ↩²

36. https://www.reddit.com/r/Arrangedmarriage/comments/15902tp/is_there_no_intimacy_in_arrange_marriage/ ↩

37. https://livingwithlimerence.com/limerence-and-anxious-attachment/ ↩ ↩² ↩³

38. https://bayareacbtcenter.com/limerence-and-anxious-attachment/ ↩ ↩² ↩³

39. https://drmichellebengtson.com/expectations-in-a-marriage/ ↩

40. https://www.talktoangel.com/blog/setting-realistic-expectations-for-your-marriage-and-communicating-them-effectively ↩

41. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4094166/ ↩ ↩²

42. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8310662/ ↩

43. https://ijip.in/wp-content/uploads/2021/05/18.01.031.20210902.pdf ↩ ↩²

44. https://www.theswaddle.com/the-indian-arranged-marriage-system-publicly-updated-its-vocabulary-but-remains-prejudiced-privately ↩ ↩²

45. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3613286/ ↩

46. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10395251/ ↩

47. https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/00332941211000651 ↩ ↩²

48. https://dararehab.com/blog/what-is-the-dopamine-addiction-relationship/ ↩

49. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2435417/ ↩

50. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5016345/ ↩

51. https://digital.sandiego.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1087&context=soles-faculty ↩

52. https://www.healthline.com/health/relationship-addiction ↩

53. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9479758/ ↩

54. https://www.charliehealth.com/post/limerence-vs-love ↩

55. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4852488/ ↩

56. https://warwick.ac.uk/fac/cross_fac/iatl/research/reinvention/archive/bcur2013specialissue/tuxen/ ↩

57. https://www.academia.edu/76492878/Love_marriage_in_India ↩

58. https://www.fieldsjournal.org.uk/article/id/583/ ↩